Baztango historia, tradizioak eta ondare kulturala
Elizondoko Museo Etnografikoa, Zugarramurdiko Sorginen Museoa edo Amaiurko Zentro Arkeologikoa bezalako guneek erakusten dute nola aldatu den bizitza bailaran mendeetan zehar.
Erakusketen, objektu historikoen eta lurraldeari lotutako kontakizunen bidez, bisitariak antzinako sinesmen eta kondairetatik hasi eta bertako biztanleen bizimodu tradizionaletaraino ezagutu dezake.
Zugarramurdiko Sorginen Museoak Baztan inguruko historiako pasarterik ezagun eta ilunenetako bat jorratzen du. Modu didaktikoan azaltzen da prozesu inkisitorialen benetako historia, sorginkeriari buruzko herri-kondairetatik bereiziz. Panelek, ikus-entzunezkoek eta interpretazio-baliabideek gertakari haien testuinguru historikoa, soziala eta kulturala ulertzen laguntzen dute.
Elizondoko museo honek Baztango bailaran bizi izan den bizimodu tradizionalera hurbiltzeko aukera ematen du, etnografiaren, artearen eta memoria kolektiboaren bidez. Ofizio tradizionalekin, ohiturekin, janzkerarekin eta bailaraneko landa-bizitzarekin lotutako bilduma etnografiko garrantzitsua biltzen du, baita Javier Ciga margolari baztandarraren lanak ere.
Antzinako monasterioan kokatuta, museoak Urdaxeko tokiko historia, bizitza monastikoa eta Baztango Bidearekin duen lotura azaltzen ditu. Eraikina bera bisitaren funtsezko zatia da, ondare arkitektonikoa eta interpretazio historikoa uztartuz.
Museoak Amaiurko gazteluaren aztarna arkeologikoak aurkezten ditu, erresistentzia historikoaren ikur, eta horrekin batera aztarnategia eta lekuaren garrantzi estrategikoa testuinguruan jartzen dituen erakusketa bat. Bisita ezin hobea da Baztango iragan erdiarokoa ulertzeko.
Arizkungo Bozate auzoan kokatutako parkeak eskultura monumentalen bidez mitologia, historia eta euskal tradizioa uztartzen zituen, natura-ingurunean integratuta. Oso bisita berezia, museo arruntetik ezberdina, eta balio artistiko eta kultural handikoa. Gaur egun itxita dago.
